Βικτώρια – Βασίλης Παπακωνσταντίνου: Το Νόημα των Στίχων
Όταν το 1991 η ευαίσθητη και ποιητική πένα του αγαπημένου Άλκη Αλκαίου συνάντησε τη δυνατή μουσική παρουσία του σπουδαίου Βασίλη Παπακωνσταντίνου, γεννήθηκε η «Βικτώρια», ένα τραγούδι γεμάτο εικόνες, μνήμες και βαθύ συναίσθημα. Στις γραμμές που ακολουθούν θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε τους στίχους του τραγουδιού και να ανακαλύψουμε τα νοήματα και τις εικόνες που κρύβονται πίσω από αυτούς.
Κάνει μια ψύχρα απόψε που με αρρωσταίνει
Κι έχω χαθεί στης πολιτείας τα στενά
Εσύ κοιμάσαι σε μια θάλασσα αφρισμένη
Κι εγώ βουλιάζω κάθε νύχτα στη στεριά
Οι πρώτοι στίχοι δημιουργούν μια σκοτεινή και μελαγχολική εικόνα της πόλης τη νύχτα. Η «ψύχρα» δεν είναι μόνο κυριολεκτική αλλά και συναισθηματική, δείχνοντας τη μοναξιά του αφηγητή. Ενώ εκείνος περιπλανιέται χαμένος στα στενά της πόλης, η γυναίκα που αγαπά φαίνεται να βρίσκεται μακριά, σε έναν δικό της κόσμο. Η αντίθεση ανάμεσα στη «θάλασσα αφρισμένη» και τη «στεριά» τονίζει το αίσθημα απομάκρυνσης και τη βύθιση του αφηγητή στη θλίψη.
Αυτή η άνοιξη καθόλου δε μ’ αγγίζει
Μου λεγες πέρσι τέτοιο βράδυ σκεφτική
Ύστερα άρχισε η ματιά σου να ραγίζει
Και σαν τρελός σε κυνηγούσα στη βροχή
Οι αναμνήσεις από ένα παλιότερο βράδυ επιστρέφουν έντονα: μια στιγμή που η σχέση άρχισε να ραγίζει. Μια στιγμή κατά την οποία η άνοιξη, που συνήθως συμβολίζει την αναγέννηση και τη χαρά, άρχισε να μην αγγίζει την αγαπημένη του. Η απόσταση μεταξύ τους άρχισε να μεγαλώνει. Η εικόνα του να τρέχει μέσα στη βροχή για να την προλάβει αποτυπώνει την απελπισμένη προσπάθεια να κρατήσει κάτι που ήδη χάνεται.
Στη λεωφόρο σε ζητώ και στη Βικτώρια
Κι από το στέκι μας περνάω το παλιό
Ξέρεις καλά πως πια δεν έχω περιθώρια
Ξέρω καλά πως θα σαλτάρω αν δε σε βρω
Εδώ η αναζήτηση γίνεται πιο συγκεκριμένη και πιο έντονη. Ο αφηγητής περιπλανιέται σε γνωστά σημεία της πόλης, σε δρόμους και γειτονιές που συνδέονται με τις κοινές τους αναμνήσεις. Η ανάγκη να τη βρει έχει γίνει σχεδόν εμμονή. Νιώθει πως έχει φτάσει στα όριά του και ότι χωρίς αυτή τη συνάντηση κινδυνεύει να χάσει την ισορροπία του (να σαλτάρει δηλαδή).
Σ’ ένα μπαράκι με προκάει ένας πιωμένος
Μου λέει πως ψάχνει από κάπου να πιαστεί
Κι εγώ ξεκάρφωτος μαζί και καρφωμένος
Του λέω με στυλ πως είναι όμορφη η ζωή
Η σκηνή μεταφέρεται σε ένα μπαρ, όπου ο αφηγητής συναντά έναν μεθυσμένο άνθρωπο που αναζητά κι εκείνος ένα στήριγμα. Μέσα από αυτή τη μικρή συνάντηση φαίνεται η κοινή ανθρώπινη ανάγκη για νόημα και παρηγοριά. Παρά τη δική του εσωτερική αναστάτωση, απαντά ειρωνικά ότι «είναι όμορφη η ζωή», μια φράση που ακούγεται περισσότερο σαν άμυνα παρά σαν πραγματική πεποίθηση.
Μια πεταλούδα στη γωνιά χαμογελάει
Κερνάει τσιγάρο μα πουλάει τη φωτιά
Ο αστυφύλακας ταυτότητα ζητάει
Μα εγώ την ψάχνω απ’ τα δεκαεννιά
Οι εικόνες γίνονται πιο ποιητικές και συμβολικές. Η «πεταλούδα» συμβολίζει μια πόρνη, μια γυναίκα της νύχτας που στέκεται στη γωνία του δρόμου περιμένοντας πελάτες. Το «κερνάει τσιγάρο» υποδηλώνει την πρώτη μικρή κίνηση προσέγγισης, μια πρόσκληση προς τον περαστικό. Όμως «πουλάει τη φωτιά», δηλαδή το σώμα της για τη σεξουαλική πράξη που προσφέρεται επί πληρωμή.
Όταν ο αστυφύλακας ζητά ταυτότητα, ο αφηγητής απαντά πως την αναζητά από τα δεκαεννιά του, μια φράση που αποκαλύπτει μια βαθύτερη υπαρξιακή αναζήτηση για το ποιος πραγματικά είναι.
Τώρα γυρίζω σε μια στέπα χιονισμένη
Ένας ροζ πάνθηρας που τρέμει και πεινά
Ένα σου γέλιο με χτυπάει και μ’ ανασταίνει
Κι όλα τα δίνω για να σμίξουμε ξανά
Στο τέλος, η μοναξιά κορυφώνεται μέσα σε μια σχεδόν ονειρική εικόνα. Η «χιονισμένη στέπα» συμβολίζει το παγωμένο τοπίο της ψυχής του. Η αναφορά στον «ροζ πάνθηρα» δίνει μια παράξενη, σχεδόν σουρεαλιστική εικόνα ενός ανθρώπου ευάλωτου, πεινασμένου για αγάπη και ζεστασιά. Ωστόσο, ακόμη και μια ανάμνηση του γέλιου της έχει τη δύναμη να τον ξανασηκώσει. Για αυτή τη στιγμή επανένωσης, δηλώνει πως θα τα έδινε όλα.
