“Το να λέμε ψέματα στον εαυτό μας είναι περισσότερο βαθιά ριζωμένο μέσα μας από το να λέμε ψέματα στους άλλους.” – Fyodor Dostoevsky
Το ρητό του Fyodor Dostoevsky αγγίζει μια από τις πιο σκληρές και ταυτόχρονα πιο ανθρώπινες αλήθειες: η μεγαλύτερη αυταπάτη είναι εκείνη που καλλιεργούμε μέσα μας.
Το ψέμα προς τους άλλους μπορεί να είναι στρατηγική. Το ψέμα προς τον εαυτό μας είναι ανάγκη. Είναι ο τρόπος με τον οποίο προστατευόμαστε από την ενοχή, την ευθύνη ή την αλήθεια που δεν είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε.
Η αυτοεξαπάτηση ως μηχανισμός επιβίωσης
Ο άνθρωπος δεν αντέχει εύκολα να δει καθαρά τις αδυναμίες, τις αντιφάσεις και τις επιθυμίες του. Έτσι, δημιουργεί εσωτερικές ιστορίες που εξηγούν, δικαιολογούν ή απαλύνουν όσα τον δυσκολεύουν. Η αυτοεξαπάτηση γίνεται ένας σιωπηλός μηχανισμός επιβίωσης, ένας τρόπος να διατηρηθεί η εικόνα του εαυτού ακέραια.
Ο Dostoevsky δείχνει ότι αυτό το ψέμα είναι βαθιά ριζωμένο, γιατί λειτουργεί στο επίπεδο της ταυτότητας. Δεν αφορά μόνο το τι λέμε, αλλά το ποιοι πιστεύουμε ότι είμαστε. Και όσο περισσότερο επαναλαμβάνεται, τόσο πιο αληθινό μοιάζει…ακόμη κι αν δεν είναι.
Η αλήθεια ως πράξη θάρρους
Το να πάψει κανείς να λέει ψέματα στον εαυτό του απαιτεί περισσότερο θάρρος από το να είναι ειλικρινής με τους άλλους. Σημαίνει να αντικρίσει τις προθέσεις του χωρίς ωραιοποίηση, τις επιλογές του χωρίς δικαιολογίες και τις επιθυμίες του χωρίς μάσκες. Είναι μια μορφή εσωτερικής έκθεσης που δεν έχει κοινό, αλλά έχει συνέπειες.
Ο Dostoevsky δεν παρουσιάζει την αλήθεια ως απελευθέρωση χωρίς κόστος. Τη βλέπει ως δοκιμασία. Όμως μόνο μέσα από αυτή τη δοκιμασία μπορεί ο άνθρωπος να αρχίσει να ζει με μεγαλύτερη ενότητα ανάμεσα σε αυτό που είναι και σε αυτό που δείχνει.
Εσύ προτιμάς την άνεση των ιστοριών που λες στον εαυτό σου ή το ρίσκο της αλήθειας που μπορεί να σε αλλάξει;
Κάνε κλικ εδώ για περισσότερα αποφθέγματα του Φίοντορ Ντοστογιέφσκι.
Βιβλία του σπουδαίου συγγραφέα Fyodor Dostoevsky, μπορείς να βρεις εδώ.
