Η δικαιοσύνη δε θα ‘ρθει μοναχή της, δεν έχει πόδια. Εμείς θα τη σηκώσουμε στους ώμους μας και θα τη φέρουμε – Νίκος Καζαντζάκης
Το απόφθεγμα «Η δικαιοσύνη δε θα ’ρθει μοναχή της, δεν έχει πόδια. Εμείς θα τη σηκώσουμε στους ώμους μας και θα τη φέρουμε» του Νίκου Καζαντζάκη προέρχεται από το μυθιστόρημα Αδερφοφάδες και είναι μια δυνατή, σχεδόν επιτακτική υπενθύμιση ευθύνης.
Ο Καζαντζάκης δεν βλέπει τη δικαιοσύνη ως κάτι αυτονόητο ή αναπόφευκτο. Δεν είναι μια δύναμη που θα εμφανιστεί από μόνη της, ούτε ένας φυσικός νόμος που λειτουργεί ανεξάρτητα από τους ανθρώπους. Αντίθετα, τη παρουσιάζει σαν κάτι άψυχο, ανήμπορο, χωρίς πόδια. Κάτι που υπάρχει ως ιδέα, ως αξία, αλλά χρειάζεται ανθρώπινη πράξη για να αποκτήσει υπόσταση.
Επιπρόσθετα, η δικαιοσύνη πρέπει να «σηκωθεί στους ώμους». Δηλαδή απαιτεί κόπο και θυσία. Δεν είναι εύκολη υπόθεση· είναι ευθύνη που πρέπει κάποιος να αναλάβει συνειδητά. Και αυτός ο «κάποιος» δεν είναι κάποια αφηρημένη δύναμη, αλλά εμείς οι ίδιοι.
Η δικαιοσύνη ως ευθύνη και όχι ως προσδοκία
Ουσιαστικά, η φράση αυτή είναι μια προτροπή για δράση. Μας λέει ότι η αδικία δεν διορθώνεται με ευχές, ούτε με παθητική αναμονή. Ο καθένας καλείται να γίνει φορέας της δικαιοσύνης, να τη μεταφέρει μέσα στον κόσμο με τις πράξεις του.
Και αυτή η στάση δεν εκφράζεται μόνο στις μεγάλες στιγμές, αλλά κυρίως στην καθημερινότητα. Στον τρόπο που φερόμαστε στους γύρω μας, στις μικρές αποφάσεις που παίρνουμε χωρίς να μας βλέπει κανείς. Όταν δεν αδικούμε τον συνάνθρωπο για να εξυπηρετήσουμε τον εαυτό μας, όταν δεν εκμεταλλευόμαστε γνωριμίες ή «μέσα» για να πάρουμε κάτι που δεν μας ανήκει, όταν σεβόμαστε τη σειρά, τον κόπο και την αξία του άλλου, τότε, στην πράξη, σηκώνουμε τη δικαιοσύνη στους ώμους μας.
Γιατί η δικαιοσύνη δεν είναι μόνο ιδέα· είναι στάση ζωής. Και χτίζεται, αθόρυβα αλλά σταθερά, μέσα από τις επιλογές που κάνουμε κάθε μέρα.
