Φόβος είναι η ψυχική ταραχή που προκαλείται από την αναμονή του κακού. – Πλάτων
Ο ορισμός «Φόβος είναι η ψυχική ταραχή που προκαλείται από την αναμονή του κακού» του Πλάτωνα αποκαλύπτει με φιλοσοφική ακρίβεια τη φύση του φόβου ως εσωτερική εμπειρία και όχι ως άμεση αντίδραση σε ένα γεγονός. Ο Πλάτων δεν τοποθετεί τον φόβο στο παρόν, αλλά στο μέλλον· όχι σε αυτό που συμβαίνει, αλλά σε αυτό που αναμένεται να συμβεί.
Η ψυχική ταραχή γεννιέται από την προσμονή του κακού, από μια εικόνα που σχηματίζεται μέσα στον νου πριν υπάρξει πραγματικότητα. Ο φόβος, έτσι, δεν είναι το ίδιο το κακό, αλλά η σκιά του, η προβολή του πάνω στη σκέψη.
Η αναμονή ως πηγή ψυχικής ταραχής
Στη σκέψη του Πλάτωνα, η ψυχή χάνει την ισορροπία της όταν κυριαρχείται από προσδοκίες που δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί. Η αναμονή του κακού κρατά τον άνθρωπο εγκλωβισμένο σε ένα μέλλον που δεν έχει έρθει. Ο φόβος δεν απαιτεί γεγονότα· αρκείται σε πιθανότητες.
Αυτή η προσμονή γίνεται πιο βασανιστική από το ίδιο το κακό, γιατί παρατείνεται και πολλαπλασιάζεται μέσα στη σκέψη. Ο άνθρωπος υποφέρει όχι από αυτό που ζει, αλλά από αυτό που φαντάζεται ότι θα ζήσει.
Η σκέψη ως αντίδοτο
Ο πλατωνικός ορισμός δεν είναι απλώς περιγραφικός, αλλά και παιδευτικός. Αν ο φόβος γεννιέται από την αναμονή, τότε η φιλοσοφία, ως άσκηση της σκέψης και της διάκρισης, μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο.
Ο Πλάτων μας καλεί να εξετάζουμε τις προσδοκίες μας και να διαχωρίζουμε το πραγματικό από το υποθετικό. Όσο λιγότερο αφήνουμε τη σκέψη να περιπλανιέται σε μελλοντικές απειλές, τόσο περισσότερο η ψυχή βρίσκει γαλήνη. Ο φόβος δεν εξαφανίζεται επειδή αγνοούμε το κακό, αλλά επειδή παύουμε να το προεξοφλούμε.
Άραγε, αν ο φόβος είναι η ταραχή που γεννιέται από όσα περιμένουμε να συμβούν, πόσο συχνά αφήνουμε το μέλλον να μας στερεί την ηρεμία του παρόντος;
Για περισσότερα αποφθέγματα σχετικά με τον φόβο, κάνε κλικ εδώ.
