Το υψηλότερο στάδιο της ηθικής μορφώσεως που μπορεί να φτάσει κανένας, είναι να αναγνωρίζει ότι πρέπει να ελέγχουμε τις σκέψεις μας – Δαρβίνος
Με αυτό το ρητό, ο Δαρβίνος μιλά για κάτι δύσκολο: τον εσωτερικό έλεγχο. Ουσιαστικά, υποστηρίζει ότι η ηθική δεν αρχίζει από τις πράξεις μας, αλλά από τις σκέψεις μας.
Η σκέψη ως ρίζα της συμπεριφοράς
Οι σκέψεις είναι το πρώτο επίπεδο στο οποίο γεννιούνται οι προθέσεις. Αν δεν υπάρχει επίγνωση εκεί, τότε ό,τι κι αν κάνουμε προς τα έξω είναι εύθραυστο και συχνά προσποιητό.
Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να ελέγξουν μόνο τη συμπεριφορά τους. Να φαίνονται σωστοί, δίκαιοι, ηθικοί. Όμως αν οι σκέψεις μένουν ανεξέλεγκτες, αργά ή γρήγορα θα φανούν και στο τέλος θα επηρεάσουν και τη συμπεριφορά.
Βέβαια, ο Δαρβίνος δεν λέει ότι ηθική ωριμότητα σημαίνει να μην έχουμε αρνητικές σκέψεις. Αντίθετα, σημαίνει να τις αναγνωρίζουμε, να τις καταλαβαίνουμε και να μην τις αφήνουμε να μας κυβερνούν. Αυτό απαιτεί αυτοπαρατήρηση και ειλικρίνεια με τον εαυτό μας. Δεν είναι πάντα τόσο εύκολο…
